NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐI QUA NHỮNG MÙA GIÓ

Có những người dành cả đời để đi tìm những chân trời. Đến cuối cùng, họ mới hiểu nơi đáng trở về nhất là một mái nhà có người đợi mình.

1. NGƯỜI ĐÀN ÔNG BÊN CỬA SỔ

Cô gặp anh vào một buổi chiều cuối thu, tại một thành phố ven biển.

Anh ngồi một mình ở chiếc bàn sát cửa kính, trước mặt là ly whisky màu hổ phách. Chiếc sơ mi đen mở hờ cổ, tay áo xắn lên quá khuỷu, để lộ cánh tay rám nắng và chiếc đồng hồ cũ đã trầy mặt kính.

Anh có vẻ là người chẳng thuộc về nơi nào cả.

Gương mặt phong trần, đôi mắt trầm tĩnh, dáng ngồi thảnh thơi của một người đã quen với những chuyến đi dài và những cuộc chia tay không lời hẹn.

Cô để ý đến anh vì anh không nhìn điện thoại, không nói chuyện với ai, cũng chẳng có vẻ gì đang chờ đợi.

Anh chỉ ngồi đó, nhìn biển.

Một người đàn ông kỳ lạ.

Cô nghĩ vậy, rồi quay đi.

Cho đến khi người phục vụ mang nhầm ly cà phê của cô sang bàn anh.

Anh nhìn ly cà phê, rồi nhìn cô, khẽ nhướng mày.

— Hình như chúng ta vừa có một cuộc trao đổi không được sự đồng ý của cả hai bên.

Cô bật cười, bước đến nhận lại ly cà phê.

— Vậy anh có định đòi bồi thường không?

— Có chứ.

Anh đẩy ly cà phê về phía cô, giọng bình thản.

— Cô có thể cho tôi biết vì sao một người phụ nữ lại chọn ngồi trong quán nhìn ra biển vào một buổi chiều đẹp như thế này, thay vì đi dạo ngoài kia không?

Cô kéo ghế ngồi xuống đối diện anh.

— Còn anh? Vì sao một người đàn ông lại ngồi nhìn biển với vẻ mặt như thể biển vừa nợ anh một món tiền lớn?

Anh cười. Lần đầu tiên, đôi mắt anh sáng lên.

— Tôi từng nghĩ mình hiểu biển. Sau nhiều năm, tôi mới biết biển chẳng cần ai hiểu cả.

— Thế còn con người?

Anh im lặng một thoáng, xoay nhẹ chiếc ly trong tay.

— Con người cũng vậy. Chỉ khác là biển không giả vờ mình bình yên.

Cô nhìn anh. Câu nói ấy vừa bất cần, vừa dịu dàng, như thể phía sau người đàn ông này có một câu chuyện dài mà anh không có thói quen kể ra.

Họ nói chuyện đến khi nắng tắt.

Cô biết anh là thủy thủ, đã đi qua nhiều đại dương, từng đón Giáng sinh giữa vùng biển lạnh giá, từng nhìn thấy bình minh ở những bến cảng xa lạ mà tên gọi cũng nghe như một giấc mơ.

Nhưng cô không biết anh đã yêu ai, đã mất điều gì, hay vì sao cuối cùng anh lại trở về thành phố này.

Anh không kể.

Và kỳ lạ thay, cô cũng không hỏi.

Khi chia tay, anh đứng dậy, khoác chiếc áo lên vai.

— Ngày mai cô có đến đây không?

Cô giả vờ suy nghĩ.

— Còn tùy. Anh có định kể cho tôi nghe phần tiếp theo của câu chuyện về biển không?

Anh nhìn cô, nụ cười thấp thoáng nơi khóe môi.

— Tôi tưởng cô thích những bí mật.

— Tôi thích chứ. Nhưng tôi không thích những bí mật cứ tưởng mình hấp dẫn.

Anh bật cười thành tiếng.

Đó là lần đầu tiên sau nhiều năm, anh cười mà không nhớ mình đang ở đâu, cũng chẳng nghĩ ngày mai sẽ đi về hướng nào.

Trước khi bước ra cửa, anh quay lại:

— À, cô này…

— Sao anh?

— Ngày mai, thử gọi một ly whisky xem. Có vài câu chuyện chỉ hợp với thứ đồ uống ấy.

Cô lắc đầu.

— Còn có người đàn ông cứ tưởng mình rất bí ẩn.

Anh giơ tay chào, bước ra con phố đang ngả màu hoàng hôn.

Cô nhìn theo bóng anh khuất dần sau hàng cây.

Ngoài kia, biển vẫn xanh, gió vẫn thổi.

Và lần đầu tiên sau nhiều ngày, cô chợt thấy ngày mai là một điều đáng để mong đợi.

Không phải vì cô đã biết anh là ai.

Mà bởi cô nhận ra, có những người càng gặp, ta càng muốn khám phá.

Giống như biển.

Đẹp nhất không phải khi ta nhìn thấy tận đáy, mà là khi ta biết ngoài kia vẫn còn một chân trời chưa tới.

*****************************

2. NGƯỜI THỦY THỦ KHÔNG BIẾT Ở LẠI

Ngày hôm sau, anh đến trước cô mười phút.

Cô vừa bước vào quán đã thấy anh ngồi bên cửa sổ, trước mặt là hai chiếc ly. Một ly whisky, một tách cà phê.

Cô nói:

— Anh có vẻ tự tin rằng tôi sẽ đến.

— Không. Tôi chỉ nghĩ nếu cô không đến, ít nhất tôi cũng có hai thứ để an ủi mình.

— Whisky và cà phê?

— Không. Whisky và lòng tự trọng.

Cô cười, ngồi xuống.

— Thế hôm nay anh định kể chuyện gì?

Anh nhìn ra biển.

— Chuyện về một người đàn ông đã dành gần hai mươi năm để đi khắp thế giới, nhưng có một lần lại không dám bước qua một cánh cửa.

Cô nghiêng đầu.

— Anh ta sợ gì?

— Sợ ở lại.

Cô hơi ngạc nhiên.

Anh nhấp một ngụm whisky, rồi chậm rãi kể:

— Nhiều năm trước, khi còn là một thủy thủ trẻ, tôi từng yêu một cô gái sống ở thành phố cảng. Cô ấy chờ anh qua hai mùa đông, ba lần tàu đổi lịch và vô số lá thư gửi về từ những miền đất xa xôi.

Một ngày, cô ấy hỏi tôi:

“Anh định đi đến bao giờ?”

Tôi đã trả lời bằng sự kiêu hãnh của tuổi trẻ:

“Đến khi anh thấy mình đã đi đủ xa.”

Cô ấy mỉm cười, nhưng trong mắt không còn niềm vui.

— Rồi sao nữa? — cô hỏi khẽ.

— Rồi tôi ra khơi. Khi trở về, cô ấy đã kết hôn.

Anh kể chuyện ấy bình thản đến mức cô không biết nên thương anh hay trách anh.

— Anh có hối tiếc không?

Anh nhìn cô.

— Có. Nhưng không phải vì cô ấy đã lấy người khác. Tôi hối tiếc vì ngày ấy, tôi cứ nghĩ yêu một người là có thể để họ chờ mình vô thời hạn.

Cô im lặng.

Bên ngoài, một con tàu chậm rãi rời bến. Tiếng còi tàu vang trầm vọng vào quán, nghe như lời chào của một người sắp đi xa.

— Sau chuyện đó, anh vẫn làm thủy thủ? — cô hỏi.

— Tôi đi nhiều hơn trước.

— Để quên à?

Anh khẽ cười.

— Tôi từng tưởng những đại dương đủ rộng để người ta quên một người. Sau này mới biết, biển rộng đến đâu cũng không giúp ta tránh được chính mình.

Cô nhìn người đàn ông trước mặt. Bỗng nhiên, vẻ phong trần của anh không còn là điều bí ẩn khiến cô tò mò nữa.

Cô nhìn thấy phía sau nó một người đã đi qua những năm tháng dài, mang theo một nỗi tiếc nuối mà chưa bao giờ thật sự gọi tên.

Cô dịu dàng hỏi:

— Thế bây giờ anh còn muốn đi xa không?

Anh nhìn ra biển rất lâu.

— Tôi vẫn thích biển. Tôi vẫn muốn nhìn thấy những chân trời khác. Nhưng lần đầu tiên trong đời, tôi nghĩ mình cũng muốn có một nơi để trở về.

Cô cúi xuống tách cà phê, giấu nụ cười.

— Nghe nguy hiểm đấy.

— Điều gì?

— Một người đàn ông đã quen tự do mà đột nhiên muốn có nhà.

Anh bật cười.

— Cô nghĩ tôi sẽ trở thành một ông già ngồi tưới hoa mỗi sáng sao?

— Không. Tôi nghĩ anh sẽ làm chết hết hoa trong tuần đầu tiên.

— Cô đánh giá tôi thấp quá.

— Tôi chỉ đánh giá đúng khả năng của anh thôi.

Họ cười với nhau. Và trong khoảnh khắc ấy, anh nhận ra mình đã lâu lắm rồi mới có một cuộc trò chuyện mà không phải nghĩ đến giờ khởi hành.

*********************************

3. MÙA GIÓ ĐỔI CHIỀU

Những tuần sau đó, họ gặp nhau thường xuyên hơn.

Có hôm họ đi dọc bờ biển, tranh luận xem hoàng hôn đẹp hơn bình minh hay không. Có hôm cô đọc sách, còn anh kể những chuyện vụn vặt về các bến cảng, những con tàu cũ và một ông thuyền trưởng từng nuôi mèo trên tàu suốt mười hai năm.

Anh vẫn có thói quen biến mất vài ngày để giải quyết công việc. Cô không hỏi quá nhiều, nhưng cũng chẳng giấu việc mình không thích những cuộc chia tay không lời hẹn.

Một chiều, anh nói mình phải trở lại tàu trong chuyến đi cuối cùng của năm.

Cô nhìn anh, bình thản hỏi:

— Bao lâu?

— Sáu tuần.

— Anh có biết sáu tuần dài thế nào không?

Anh không trả lời ngay.

— Tôi biết.

Cô khẽ lắc đầu.

— Không, anh chỉ biết sáu tuần trên biển. Anh chưa biết sáu tuần của một người phụ nữ ở lại.

Câu nói khiến anh im lặng.

Cô không trách móc, cũng không níu kéo. Chính điều đó làm anh khó chịu hơn mọi lời giận dỗi.

Bởi anh đã quen với những người bảo anh hãy đi, cũng quen với những người yêu cầu anh ở lại. Nhưng cô không làm điều nào trong số ấy.

Cô chỉ nói điều mình cần.

— Em không cần anh từ bỏ biển. Em chỉ không muốn trở thành một người mà anh nhớ đến khi tàu đi qua những vùng biển cô đơn.

Anh nhìn cô.

— Nếu anh nói anh chưa biết mình có thể làm được điều em mong muốn hay không thì sao?

Cô mỉm cười, buồn rất nhẹ.

— Vậy thì anh hãy đi và suy nghĩ. Em không cần một lời hứa được nói ra chỉ vì anh sợ mất em. Em cần một quyết định mà anh thật sự muốn.

Đêm ấy, anh trở về căn phòng nhìn ra cảng, mở chiếc vali đã theo mình qua bao năm tháng.

Trong vali có những tấm bản đồ cũ, vài bức ảnh, những lá thư đã phai màu và một tấm vé tàu từ chuyến đi đầu tiên của anh.

Anh cầm tấm vé lên, chợt nhận ra gần như cả cuộc đời mình đã được đo bằng những ngày khởi hành.

Ngày rời bến.

Ngày cập cảng.

Ngày lên đường lần nữa.

Anh đã từng nghĩ đó là tự do.

Nhưng lần đầu tiên, anh tự hỏi:

Nếu một người luôn có thể đi bất cứ đâu, liệu người ấy có thực sự biết mình muốn đến nơi nào?

Sáng hôm sau, anh đến gặp thuyền trưởng, xin rút khỏi chuyến đi kế tiếp sau khi hoàn thành những nghĩa vụ đã cam kết.

Đó không phải quyết định dễ dàng. Biển là công việc, là tuổi trẻ, là một phần con người anh. Anh không muốn phủ nhận những năm tháng ấy.

Nhưng anh cũng không muốn dùng chúng làm lý do để trốn tránh một điều mình thật lòng mong muốn.

Trước khi lên tàu, anh gửi cho cô một tấm bưu thiếp.

Chỉ có một dòng:

“Anh vẫn sẽ nhớ biển. Nhưng lần này, anh muốn học cách nhớ một người mà không phải nhìn về phía chân trời.”

Cô đọc đi đọc lại tấm bưu thiếp, rồi cất vào ngăn kéo.

Cô không biết mình có nên tin hay không.

Nhưng cô quyết định cho anh một cơ hội.

Không phải vì cô chắc chắn anh sẽ trở về.

Mà vì cô tin một người xứng đáng có cơ hội chứng minh rằng mình đã trưởng thành.

*********************************

4. BẾN BỜ CỦA MỘT NGƯỜI

Sáu tuần sau, vào một buổi sáng đầu đông, thành phố thức dậy trong màn sương mỏng.

Cô đang mở cửa tiệm sách thì nghe tiếng bước chân phía sau.

— Cô chủ có nhận khách không?

Cô quay lại.

Anh đứng đó, chiếc túi du lịch cũ đặt bên chân, mái tóc bồng bềnh, gương mặt rám nắng hơn trước. Vẫn đôi mắt trầm tĩnh ấy, nhưng lần này, anh không nhìn ra biển.

Anh nhìn cô.

Cô khoanh tay.

— Khách mua sách hay khách đến gây phiền phức?

— Tôi đang tìm một cuốn sách.

— Tên gì?

Anh suy nghĩ rồi đáp:

— Cách trở thành một người đàn ông đáng tin cậy.

Cô bật cười.

— Tiếc quá, hết hàng rồi.

— Thế cô có thể giới thiệu cho tôi một cuốn khác không?

— Có. Nhưng cuốn này hơi khó đọc. Phải thực hành mỗi ngày.

Anh bước đến gần hơn.

— Tôi có thời gian.

Cô nhìn chiếc túi dưới chân anh.

— Anh về rồi à?

— Ừ.

— Lần này bao lâu?

Anh không trả lời ngay. Anh lấy từ trong túi ra một chiếc hộp nhỏ, đặt lên quầy sách.

Bên trong là một chiếc la bàn cũ.

— Anh tìm thấy nó trong khoang tàu. Nó đã theo anh qua rất nhiều chuyến đi.

Cô cầm chiếc la bàn, xoay nhẹ.

— Nó hỏng rồi à?

— Không. Nó vẫn hoạt động tốt.

— Thế sao anh lại đưa cho em?

Anh nhìn cô, nụ cười thoáng hiện.

— Vì anh đã dành quá nhiều năm dùng nó để tìm đường đến những nơi xa lạ. Bây giờ, anh muốn nhớ rằng đôi khi điều quan trọng không phải là mình đang đi về hướng nào, mà là mình đang đi cùng ai.

Cô cúi nhìn chiếc la bàn. Một lúc sau, cô khẽ hỏi:

— Anh đã nghĩ kỹ chưa? Em không phải biển. Em không thể lúc nào cũng dịu dàng, cũng rộng lượng. Có những ngày em sẽ cáu kỉnh, có những ngày em chẳng muốn nói chuyện với ai. Em cũng có những thói quen khó chịu và những nỗi buồn riêng.

Anh cười.

— May quá.

Cô ngẩng lên.

— May gì?

— Anh đã sống với biển gần hai mươi năm. Anh biết những ngày biển nổi giận chẳng có gì đáng sợ. Điều đáng sợ là một người cứ nghĩ biển phải bình yên mãi mãi.

Cô nhìn anh, đôi mắt bỗng long lanh.

— Còn nếu một ngày anh lại muốn ra khơi?

Anh nắm lấy tay cô.

— Thì anh sẽ nói với em. Và anh sẽ trở về đúng ngày đã hẹn.

Cô khẽ hỏi:

— Anh chắc chứ?

— Anh không thể hứa rằng cuộc đời sẽ chẳng bao giờ có sóng gió. Nhưng anh có thể hứa rằng em sẽ không phải đứng một mình ngoài bến cảng, đoán xem anh có còn nhớ đường về hay không.

Cô im lặng rất lâu.

Rồi cô mỉm cười.

— Vậy thì được. Em sẽ cho anh cơ hội.

Anh thở phào, vẻ nhẹ nhõm khiến cô bật cười.

— Trông anh như vừa thoát khỏi một cơn bão lớn ấy.

Anh nhìn cô, thành thật đáp:

— Đúng vậy. Anh đã đối mặt với những cơn bão giữa đại dương mà chưa từng sợ hãi như lúc đứng trước em.

Cô nắm tay anh chặt hơn.

— Anh thủy thủ à, anh có biết vì sao em đồng ý không?

— Vì anh đẹp trai?

— Không.

— Vì anh có kinh nghiệm đi biển?

— Cũng không.

Anh giả vờ thở dài.

— Thật khó để làm vừa lòng phụ nữ.

Cô cười, dịu dàng nhìn anh.

— Vì cuối cùng anh đã thôi cố gắng chứng minh rằng mình có thể đi xa đến đâu. Anh bắt đầu hiểu rằng điều quan trọng hơn là mình có thể ở lại vì ai.

Ngoài cửa sổ, sương tan dần. Ánh nắng mùa thu rơi lên những trang sách, lên chiếc la bàn cũ và hai bàn tay đang nắm lấy nhau.

Anh cúi xuống hôn nhẹ lên trán cô.

Không có tiếng còi tàu, không có lời thề nguyền long trọng, cũng chẳng có một lời hứa hẹn nào vượt quá khả năng của con người.

Chỉ có một người đàn ông đã đi đủ xa, và một người phụ nữ đủ dịu dàng để đón anh trở về. Nhưng cũng đủ thông minh để không bao giờ đánh mất chính mình trong lúc chờ đợi.